مصالح درشت دانه سنگی (راکفیل) در دیوار خاک مسلح
24 تیر 1405 مصالح درشت‌دانه سنگی یا راکفیل (Rockfill) به مصالحی اطلاق می‌شود که از قطعات سنگی درشت تشکیل شده و حداقل ۲۵ درصد وزنی آن دارای اندازه‌ای بزرگ‌تر از ۲۰ میلی‌متر باشد. همچنین حداکثر اندازه مجاز ذرات نباید از ۱۰۰ میلی‌متر بیشتر باشد.
راکفیل به دلیل مقاومت مکانیکی بالا، ظرفیت باربری مناسب و دوام زیاد، در بسیاری از پروژه‌های ژئوتکنیکی، سدسازی و راه‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، استفاده از این مصالح در سازه‌های خاک مسلح که از مسلح‌کننده‌های ژئوسنتتیکی استفاده می‌کنند، معمولاً توصیه نمی‌شود؛ زیرا تماس مستقیم سنگ‌های درشت با ژئوسنتتیک می‌تواند موجب پارگی، خراشیدگی یا آسیب مکانیکی به مسلح‌کننده‌ها در هنگام اجرا شود. علاوه بر این، وجود سنگ‌های درشت، عملیات تراکم را دشوار کرده و کنترل کیفیت اجرا را با مشکل مواجه می‌کند.
در یک متر بالایی خاکریز نهایی سازه‌های خاک مسلح، حداکثر اندازه ذرات باید به ۷۵ میلی‌متر محدود شود و در این بخش استفاده از مصالح راکفیل مجاز نیست.
الزامات فنی مصالح راکفیل
پیش از استفاده، جنس سنگ‌ها و نوع کانی‌های تشکیل‌دهنده آن‌ها باید توسط آزمایشگاه مستقر در کارگاه بررسی شود تا از موارد زیر اطمینان حاصل گردد:
- عدم وجود کانی‌های ناپایدار و مستعد هوازدگی یا اضمحلال
- حفظ دوام مصالح در شرایط محیطی و در طول زمان
- عدم ایجاد اثرات مخرب شیمیایی یا مکانیکی بر روی مسلح‌کننده‌های ژئوسنتتیکی یا فلزی
- مناسب بودن کیفیت سنگ‌ها برای استفاده در سازه خاک مسلح
یکنواختی مصالح خاکریز
بدنه خاکریز در سازه‌های خاک مسلح باید تا حد امکان با یک نوع مصالح و دانه‌بندی یکنواخت اجرا شود. تغییر مداوم نوع مصالح یا دانه‌بندی در ارتفاع خاکریز می‌تواند رفتار سازه را تغییر داده و موجب ایجاد تمرکز تنش، نشست‌های نامتقارن و کاهش عملکرد سیستم مسلح‌کننده شود.
به همین دلیل:
- استفاده از مصالح ریزدانه در مجاورت مسلح‌کننده‌ها و مصالح درشت‌دانه در فاصله بین آن‌ها مجاز نیست.
- تغییر متناوب نوع خاک یا اندازه دانه‌ها در ارتفاع سازه باید از آن اجتناب شود.
- مصالح مصرفی باید در تمام حجم خاکریز دارای کیفیت و مشخصات یکنواخت باشند.
نحوه اجرای خاکریز مسلح
عملیات اجرایی خاکریزهای مسلح از نظر مراحل اجرایی شباهت زیادی به خاکریزهای معمولی دارد. بنابراین، تمامی ضوابط مربوط به عملیات خاکی که در فصل دوم مشخصات فنی ارائه شده است، در این نوع سازه نیز لازم‌الاجرا است؛ مگر در مواردی که دستورالعمل‌های ویژه سازه‌های خاک مسلح الزامات متفاوتی را تعیین کرده باشند.
آماده‌سازی بستر
کیفیت بستر اجرا تأثیر مستقیمی بر عملکرد سازه خاک مسلح دارد؛ بنابراین پیش از نصب ژئوسنتتیک‌ها، بستر باید مطابق نقشه‌های اجرایی و تحت نظارت مهندس مشاور آماده شود.
مهم‌ترین الزامات آماده‌سازی بستر عبارت‌اند از:
- محدوده بستر در طولی برابر یا بیشتر از طول مسلح‌کننده‌ها خاکبرداری، تسطیح و متراکم شود.
- عملیات خاکبرداری تا تراز مشخص‌شده در نقشه‌های اجرایی انجام گیرد.
- در صورت اجرای خاکبرداری بیش از حد، محل حفاری با مصالح مناسب خاکریز مجدداً پر شده و به‌طور کامل متراکم شود.
- سطح بستر کاملاً صاف، یکنواخت و عاری از ریشه گیاهان، بوته‌ها، نخاله‌های ساختمانی و هرگونه مصالح نامناسب باشد.
- بستر با استفاده از غلتک ویبره یا غلتک چرخ لاستیکی متراکم شود تا سطحی یکنواخت و بدون نقاط سست ایجاد گردد.
- در صورت مشاهده هرگونه ناحیه سست، خاک نامناسب باید برداشت شده و با مصالح مناسب جایگزین و مجدداً متراکم شود.
- پیش از پهن کردن ژئوسنتتیک، بستر باید توسط مهندس ژئوتکنیک (مکانیک خاک و پی) بازدید و تأیید شود.
 در دیوار خاک مسلح.jpg)
