برای مشاهده و دانلود فهرست بهای واحد پایه رشته راه، راه آهن و باند فرودگاه 1403 روی تصویر پایین کلیک کنید.
معرفی و هدف
فهرست بها با آیین‌نامه یا استاندارد طراحی تفاوت دارد. هدف آن تعیین بهای واحد عملیات اجرایی است؛ یعنی برای هر فعالیت مشخص، واحد اندازه‌گیری و قیمت پایه تعیین می‌شود تا بتوان هزینه اجرای پروژه را بر اساس مقادیر کار محاسبه کرد.
به زبان ساده، اگر در یک پروژه مقدار مشخصی خاکبرداری، خاکریزی، اجرای زیراساس، اساس، آسفالت یا سایر عملیات وجود داشته باشد، مقدار هر فعالیت در بهای واحد مربوط به آن ضرب می‌شود و هزینه آن بخش از کار به دست می‌آید.
بنابراین فهرست بهای راه و باند بیشتر یک مرجع اقتصادی و قراردادی برای برآورد و صورت‌وضعیت است و نباید آن را با آیین‌نامه طراحی یا استاندارد اجرایی اشتباه گرفت.
نسخه سال ۱۴۰۴ برای عملیات مرتبط با راه، راه‌آهن و باند فرودگاه منتشر شده و در منابع مربوط به فهرست‌بهای سال ۱۴۰۴، به‌عنوان «فهرست بهای واحد پایه رشته راه، راه‌آهن و باند فرودگاه» معرفی شده است.
حوزه کاربرد
این فهرست بها طیف گسترده‌ای از عملیات عمرانی مربوط به زیرساخت‌های حمل‌ونقل را پوشش می‌دهد. فصل‌های آن از عملیات تخریب و عملیات خاکی شروع می‌شوند و موضوعاتی مانند حفاری تونل، حفاری و شمع‌کوبی، عملیات بنایی، قالب‌بندی، کارهای فولادی، بتن، مصالح و عملیات روسازی و سایر فعالیت‌های راهسازی را شامل می‌شوند.
در پروژه‌های راهسازی، معمولاً از این فهرست برای مواردی مانند:
تهیه برآورد اولیه پروژه؛
تهیه اسناد مناقصه؛
تعیین قیمت عملیات اجرایی؛
تهیه صورت‌وضعیت پیمانکار؛
کنترل هزینه اجرای پروژه؛
محاسبه مقادیر و بهای عملیات؛
بررسی تغییر مقادیر و کارهای جدید؛
تنظیم و کنترل صورت‌جلسات مالی
استفاده می‌شود.
کاربرد در عملیات خاکی و دیوار حائل
برای موضوع پژوهش و کار مهندسی شما، بخش‌های مربوط به عملیات خاکی اهمیت بیشتری دارند.
در پروژه‌هایی که دیوار حائل، دیوار خاک مسلح یا دیوار بلوکی مدولار اجرا می‌شود، فعالیت‌هایی مانند خاکبرداری، خاکریزی، تهیه و حمل مصالح، پخش و تراکم خاک و اجرای لایه‌های مختلف خاک می‌توانند بخش قابل توجهی از هزینه پروژه را تشکیل دهند.
فهرست بها برای این فعالیت‌ها، ردیف‌های مشخصی در اختیار دفتر فنی قرار می‌دهد تا مقدار کار و هزینه آن به شکل استاندارد محاسبه شود.
در نتیجه، برای یک دیوار حائل ژئوسنتتیکی می‌توان از فهرست بها برای برآورد هزینه عملیات اجرایی مانند:
خاکبرداری → حمل خاک → تهیه مصالح → خاکریزی → پخش و تراکم → اجرای اجزای مربوط به دیوار
استفاده کرد.
کاربرد در ژئوسنتتیک‌ها
این قسمت برای پروژه شما اهمیت ویژه‌ای دارد.
در پروژه‌های راهسازی ممکن است از ژئوتکستایل، ژئوگرید و سایر ژئوسنتتیک‌ها استفاده شود. در چنین شرایطی، فهرست بها می‌تواند برای تعیین هزینه عملیات مربوط به تهیه و اجرای این مصالح مورد استفاده قرار گیرد؛ البته باید دقیقاً مشخص شود که فعالیت موردنظر در کدام ردیف و با چه مشخصاتی قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که فهرست بها مشخص نمی‌کند ژئوگرید از نظر مهندسی برای یک دیوار مناسب است یا خیر.
یعنی فهرست بها درباره قیمت و نحوه پرداخت صحبت می‌کند، نه اینکه مثلاً مشخص کند ژئوگرید باید مقاومت کششی ۱۰۰ یا ۲۰۰ کیلو نیوتن بر متر داشته باشد.
انتخاب ژئوگرید و تعیین مشخصات فنی آن باید بر اساس طراحی و مراجع فنی مربوط انجام شود.
مزایا
مهم‌ترین مزیت فهرست بهای ۱۴۰۴ ایجاد یک مبنای مشترک برای قیمت‌گذاری عملیات عمرانی است. وقتی کارفرما، مشاور و پیمانکار از یک فهرست پایه استفاده می‌کنند، محاسبه هزینه عملیات منظم‌تر و قابل کنترل‌تر می‌شود.
مزیت دیگر، وجود ردیف‌های متعدد برای فعالیت‌های مختلف راهسازی است. این موضوع باعث می‌شود برای بخش زیادی از عملیات پروژه بتوان ردیف مشخصی پیدا کرد و نیازی به تعیین قیمت از صفر نباشد.
فهرست بها همچنین برای دفتر فنی پروژه بسیار کاربردی است. تهیه برآورد، تنظیم صورت‌وضعیت، کنترل مقادیر، بررسی کارکرد پیمانکار و محاسبه هزینه عملیات از جمله مواردی هستند که به کمک آن انجام می‌شوند.
وجود نسخه‌های قابل استفاده در قالب PDF و Excel نیز باعث شده استفاده عملی از اطلاعات فهرست بها در محاسبات دفتر فنی ساده‌تر شود.
معایب و محدودیت‌ها
مهم‌ترین محدودیت این است که فهرست بها مرجع طراحی نیست.
برای مثال، اگر بخواهیم یک دیوار حائل بلوکی مدولار مسلح با ژئوگرید طراحی کنیم، فهرست بهای راه و باند نمی‌تواند مشخص کند:
طول ژئوگرید چقدر باشد؛
فاصله لایه‌های ژئوگرید چقدر باشد؛
ظرفیت اتصال ژئوگرید به بلوک چقدر باشد؛
دیوار در برابر لغزش یا واژگونی پایدار باشد یا خیر؛
ژئوگرید در برابر گسیختگی و بیرون‌کشیدگی ایمن باشد یا خیر.
این موارد باید بر اساس مراجع طراحی و
